تاریخ استفاده از زیورها و سنگهای قیمتی بـه اندازه تاریخ پیدایش بشر و قدمتی هفت هزار ساله دارد. طرهای درویش دوزی سنگهای قیمتی نمایـانگر ثروت و تشخص بوده و فرمانروایـان قدیم از نگینهایی کـه از این کانیـها جواهر ساخته شده بود استفاده مـید. طرهای درویش دوزی استفاده از زیورهایی چون صدفها و سنگهای زیبا و رنگین از سوی زنان نیز جدا از اعتقادات جادویی و پزشکی کـه داشتند سبب برانگیختن تحسین و جلب توجه مردان مـیشد. درون زمانهای قدیم و بسیـار پیش از آنکه بشر وسائلی آماده کند و یـا مـهارتیب نماید کـه بتواند سنگهای سخت را تراش داده و حک کند، طرهای درویش دوزی سنگهای قیمتی علاوه بر ارزش مادی بیشتر جنبه سحر و جادو داشته و بعنوان طلسم به منظور صاحبانشان محسوب مـی شدهاند و بعلت بعضی اعتقادات و افکار مرموز کـه نسبت بـه تاثیرات مخفی سنگهای رنگین داشتند، آنـها را مورد ستایش و مصرف قرار داده بودند. باور بر این بوده کـه دارندگان طلسم قادر بـه دور شیـاطین، امراض و دیگر حوادث ناخوشایند از خود بوده و فرشتگان آنـها را حمایت کرده و از سلامتی و خوشبختی برخورداری خواهند ساخت. از جمله اعتقادات این بود کـه عقیق انسان را درون برابر گزیدن رتیل و برق زدگی محافظت مـیکند، یشم سبز مـیتوانست باران بباراند و هر سنگ لاجوردی با خود داشت از حمله و نیش مار و افعی مصون مـیماند. که تا اوایل قرن نوزدهم همچنان اعتقاد بر این بود کـه سنگهای قیمتی بعنوان شفا دهنده بیماریها و ناراحتیهای جسمـی موثر هستند. گاهی وجود نگین یـا تکهای از سنگ جواهر درون اتاق و یـا نزدیک بیمار به منظور القا باور بـه شفا به منظور بیمار کافی بود و یـا به منظور برطرف درد بیمار آن را بر روی قسمت ناراحت بدن مـیگذاشتند و برای اطمـینان بیشتر از شفا، نگین یـا تکه سنگ جواهر را بـه پودر تبدیل کرده و به بیمار مـی خوراندند. اطلاعات لازم به منظور تشخیص اینکه چه جواهری کدام بیماری را معالجه مـیکند درون کتابهای آن زمان وجود دارد. مسلم هست که موفقیت درون معالجه برخی بیماریهای آسان و زودگذر بعلت پودر جواهر خورانده شده نبود. بلکه دلیل اصلی تاثیر تلقین این فکر بـه شخص بیمار بوده هست ولی درون صورتی کـه بیمار شفا پیدا نمـیکرد دلیل آن را ارزش کم و یـا ناخالص بودن پودر جواهر مصرف شده مـیپنداشتند. امروزه حتی درون کشور پیشرفته ژاپن نوعی از اینگونـه خرافات بشکل قرصهای کلسیم ساخته شده از مروارید پودر شده جلوه مـیکند و دارای مصارف پزشکی است. درون نتیجه باور انسانها بـه رابطه مافوق طبیعی بین سنگهای جواهر و عالم ناشناخته آنـها را مثلا بـه ستارگان ربط داده و هر جواهر را بـه یک ستاره از مجموعه ستارگان زودیـاک نسبت داده، به منظور هر ماه ستارهای و جواهری مشخص را معین کرده بودند. تولد هر انسان را با جواهر مختص آن ستاره از مجموعه ستارگان مشخص مـید و باور بر این بود کـه شخص متولد شده بوسیله نگین جواهری مختص آن ستاره حمایت مـیشود. انواع نگینهای جواهر حتی به منظور آفتاب، ماه و دیگر کرات درون نظر گرفته شده بود. اخیرا درون بعضی از کشورها نوعی از سنگهای قیمتی را کـه در معادن استخراج مـیشوند بعنوان سمبل کشور خود برگزیدهاند. درون این راستا شایـان ذکر هست که از دیر باز اماکن مقدسه، کلسیـاها و البسه مخصوص اجرای مراسم مذهبی توسط پاپ و استقفها نیز با سنگهای گران بها تزیین مـی شدهاند. سرانجام تحت تاثیر ساختمان پیچیده اجتماعات بشری و عوامل فردی و روانی و اجتماعی و حس رقابت و اعتقاد بـه جنبههای جادویی و پزشکی زیورها و گوهرها و مـهرهها، استفاده از زینت آلاتی چون گوشوارهها و خلخالها کـه با نگینها و سنگهای قیمتی گران بها و نیمـه قیمتی تزیین مـیگردیدند شدت و اهمـیت فراوانی یـافته و با تبادل کالا و بازرگانی رواج و توسعه جهانی یـافت چنان کـه رفته رفته بکار گرفتن این قبیل اشیـا تجملی و زینتی جزو عادات و رسوم عمومـی جوامع بشری گردیده است. بهرحال امروزه جواهرات بیش از آنکه بعنوان سمبل ماهها یـا کشورها و یـا به منظور تزیین مطرح باشند بعنوان پشتوانـه مالی و سرمایـهگذاری دراز مدت مورد نظرند. جواهرات درون حقیقت سرمایـههایی هستند کـه با وجودی کـه جای کمـی را اشغال مـیکنند ولی توانستهاند بیش از دیگر انواع سرمایـهگذاریها درون چند دهه اخیر تورم و کاهش ارزش نقدینگیها را تحمل نمایند. امروزه بخشهایی از گوهر شناسی جنبه علمـی بـه خود گرفته و گوهر تراشی و ساختن زیورهای گوناگون نیز جزو رشتههای هنری بشمار مـیرود.[۱]
تاریخچه طلا و جواهر درون ایران
با تامل درون سیر تکاملی تمدنها، متوجه مـیشویم کـه انسانها درون ادوار مختلف، همواره متناسب با سطح فرهنگ خود ؛به دنبال زیبایی و تزیینات بوده و برای ایجاد این تزیینات، از طبیعت و محیط اطراف، بهره گرفتهاند. درون طی قرنها از فرهنگی بـه فرهنگ دیگر، مواد کمـیاب و زیبا مانند: طرهای درویش دوزی صدف، استخوان، سنگریزه، عاج، پنجهٔ حیوانات، چوب، سنگ، مروارید، مرجان و مـینا، مواد قیمتی نامـیده مـیشدند. از این مواد، متناسب با طبیعت محل زندگی و فرهنگ، درون تزیینات، بهره گرفته مـیشد. درون این مـیان، ایران همواره سردمدار فرهنگ و تمدن، بوده و دارای سنن خاص خود درون طراحی و استفاده از جواهرات، سنتها ی خاص خود را بـه کار است. جواهرات درون ایران، تاریخچه کهن و پر فراز و نشیبی دارد. درون ایران باستان، از جواهرات علاوه بر زیبایی به منظور رفع بلا و طلسم خدایـان بد سرشت، استفاده مـیشد همچنین جواهرات، نشان دهنده مقام اجتماعی شخص و اصالت خانوادگی او نیز بود.
در ایران به منظور ساخت جوارهات، از طلا، نقره، و برنز و انواع سنگهای رنگی استفاده مـی شده هست و از آن جا کـه ایرانیـان اهمـیت زیـادی بـه تجمل و آراستگی مـیدادند، از نظر جواهرات به منظور تزئین لباسها، آرایش مو و ساخت ظروف استفاده مـید و از این نظر، ایرانیـان درون هر دوره تاریخی، دارای سبقش و نگارهای ویژهای شدند. سرانجام از قرن نوزدهم، با نفوذ اروپائیـان بـه ایران، بسیـاری از تکنیکها و سبکهای ایرانی کمر نگ و کمرنگ تر شدند، اما ایران، همچنان فرهنگ غنی خود را درون دل اقوام و قبایل خود حفظ کرد و بدین ترتیب برخی مدلهای سنتی، درون بین قبایل، از جمله اقوام کرد، ماندگار شد. متاسفانـه امروزه نیز از طرحهای غربی استقبال بیشتری مـیشود. فرهنگ نادرست غرب پرستی، دامن گیر صنعت جواهرسازی نیز شده رو بـه گسترش هست به گونـهای کـه بسیـاری از طرحهای ایرانی، درون ایرن صنعت رو بـه فراموشی رفته است. اکنون زمان آن فرا رسیده هست که با تجدید نظر درون طرحها و فرهنگ سازی، مانع پیشرفت این سیر نزولی شویم و آفرینش سبکی خاص را جایگزین تقلید از سبکهای غربی نموده، فرهنگ ایرانی را از فراموشی حفظ نماییم. درون این جا بـه منظور آشنایی با فرهنگ سنتی، کهن و اصیل ایرانیـان درون ساخت طلا و جواهر و سیر تکامل این صنعت درون کشورمان از ادوار دور که تا کنون، بـه بررسی کوتاه تاریخچه جواهرات درون ایران مـیپردازیم.
ایران قبل از اسلام
هزاره دوم قبل از مـیلاد ساکنان فلات ایران، درون سالهای ۳۰۰ که تا ۱۳۰۰ قبل از مـیلاد، از زیور آلات مسی و نیز رشتههایی از مـهر ههای رنگارنگ استفاده مـید. درون نیمـه اول این هزاره، جواهراتی بـه صورت گردنبند ودستبند، با دانـههایی مانند تخمـههای خربزه و جدا کنندههای توخالی طلایی ساخته شدند کـه هم مردان و هم زنان از آنـها استفاده مـید. درون " Susa" درون شمال غربی ایران نیز هنرمندان از همان تکنیک و طراحی، به منظور ساختن جواهرات استفاده مـید و در شـهر سوخته، واقع درون استان سیستان و بلوچستان جواهرات توسط صنعتگران بومـی ساخته مـیشد.
هزاره اول قبل از مـیلاد مخلوط شدن گروههای قومـی و گروههای تازهواردی کـه به دلیل برانداخته شدن سلسله پادشاهان درون بینالنـهرین بـه ایران وارد شده بودند و نژاد آریـایی از شمال، آداب و سنتهای غنی را ایجاد د، این سنتهای هنرمندانـه، د رحفاریهای باستن شناسی کشف شده است. بـه طور مثال، درون استان آذربایجان، استخوانهای ی مربوط بـه سالهای ۸۰۰ که تا ۱۰۰۰ مـیلادی کشف شد کـه با دیسکها، پیشانی بند، دستبند، انگشتر، خلخال و رشتهای از هفت مـهره برنزی، تزیین شده بود. درون این هزاره، درون استان لرستان، گروهی از برنز کاران سداشتند کـه سنجاقها و زیور آلاتن مذهبی و تزیینی ؛همراه با نقش و نگارهایی از توتم ،(مانند خنجر، شمشیر و ابزار آلات جنگی) مـیساختند. به منظور زدن طرحهای افسانـهای (اژدها و دیوها)، و همچنین به منظور ساخت دیسک و تیردان، صفحات فلزی را چکش کاری مـید.
هخاان درون زمان هخاان، کار با طلا و هنر جواهرسازی، نتیجه هماهنگی سنتهای مختلف، بـه روشی بسیـار ماهرانـه بود. تعدادی از اشیـای مدل داده شده مربوط بـه این دوره، شامل بازوبند، پلاک، شمسه، دستبند، انگشتر، دکمـه، مـهره، گردنبند، سنگهای قیمتی و ... است.
پارتیـان پارتیـان بـه تزیینات و درخشان سازی اشیـاء کـه در شرق ایران؛ ا ملتهای دیگر فرا گرفته بودند، علاقه خاصی نشان مـیدادند. سایر ملل نیز از روشهای تزییناتی پارتیـان، پیروی مـید. درون زمان پارتیـان، جواهرات، زیبا تر و با شکوه تر شدند. طلا و جواهرات، درون مقیـاسهای کوچکتر و با طرحهایی ساده تر، ساخته مـیشدند. آنـها از انواع مختلف تزئینات، آویزها، سنجاقهای کوچک، حلقهها و سنگهای قیمتی استفاده مـید. کمربندها وکلاههای تزیین شده از جواهرات، درون این دوره رواج داشت.
ساسانیـان درون دوره ساسانیـان، هنر طلا و جواهرسازی، مانند سایر هنرها بـه شکوفا یی رسید. پیچیدگی مـهر و نشانها، کیفیت سکهها، روکشهای تزئینی بر روی تاجها ومـهارت بـه کار گرفته شده درون نقره آلات این دوره شگفت انگیز است.
عربها (مـهاجمان) بعد از برانداخته شدن ساسانیـان، جامعه ایرانی با وجود از بین رفتن استقلال سیـاسی، با شگفتی بسیـار، فرهنگ غنی خود را حفظ کرد و مانند همـیشـه، متجاوزان، فرهنگ غنی ایرانی و آداب و رسوم آن را پذیرفتند. بـه بیـان دیگر، بسیـاری از نقش و نگارها و طرحهای ایرانی و تکنیکهای آن باقی ماندند. درون این دوره، نقره الات با پذیرش عمومـی شگفت انگیزی رو بـه رو شد، اما برخی قطعات طلا، تنـها توسط زنان استفاده مـیشد و صنف زرگرها را بیشتر افرادی از مذاهب دیگر، مانند یـهودیـان تشکیل مـیدادند.
ایران بعد از اسلام بعد ار فتح ایران توسط اعراب، هنر سنتی ایرانیـان تحت تاثیر کانونهای هنر اسلامـی کـه در آنـها استفاده از تصاویر ممنوع قرار گرفت. درون این دوره، از تکنیکهایی، مانند برجسته کاری، ملیله دوزی با سنگهای قیمتی و نیمـه قیمتی و مـینا کاری (مـینا سیـاه) استفاده مـیشد. درون دو دهه اول بعد از اسلام، طرحها و نقش رنگارها بـه طرحهای کلاسیک مربوط بـه روم شرقی و سنتهای تزئینی دوره ساسانی، محدود شد. درون قرنهای ۹تا ۱۲ مدلهای اسلامـی بصورت آمـیختهای از طبیعت و شکلهای هندسی، گسترش یـافت. درون طی قرنهای ۱۲ و ۱۳، دستبندهای ایرانیـان از طلا، نقره و برنز، بـه صورت ورقههای فلزی ساخته مـیشدند. گوشوارههایی هلالی شکل از طلا، و تزیین شده با ملیله، روبان، پیچک، جوانـه و مـهرههایی با طرحهای مختلف، ساخته مـیشدند و گردنبندهای طلا از کنار یکدیگر قرار گرفتن، تشکیل مـیشدند. اشیـایی مربعی و یـا ساتوانـهای شکل، بـه عنوان طلسم، ساخته شده از طلا، نقره، برنز و سنگهای قیمتی، کـه بر روی آنـها " نوشته " وجود دارد. درون بین طلا و جواهرات این دوره یـافت مـیشود، کـه از آنـها بـه عنوان مـهر حفاظت کننده، استفاده مـی شده است. نقش و نگارهای کنده کاری شدهای از این زمان باقی مانده کـه حاوی معانی سمبلیک و حتی نقشهای عربی – اسلامـی و طرحهایی از حیوانات است. از قرن چهاردهم بـه بعد، نسخههای خطی کشف شده، منابع معتبری به منظور اطلاع رسانی درون مورد جواهرات ایرانی، محسوب مـیشوند.
تیموریـان تیمور، حامـی بزرگ انواع هنرها بود اوعلاقه بسیـاری بـه سنگهای رنگی و روکشهای فلزی داشت و این ویژگی او باعث شد کـه نقش نگارها و تکنیکها به منظور دورهای بعدی (صفوی و قاجار) زنده بمانند. درون زمان مغول و تیموریـان، موهای آرایش شده با جواهرات به منظور زنان و نیم تاجهایی از جواهر به منظور مردان، متداول بوده است.
صفوی مـینیـاتور، منبع اطلاعاتی باارزشی درون مورد جواهرات و سلیقههای این دوره است. زنان و مردان صفوی، از یک مد یکسان درون مورد زینت آلات پیروی مـید و بیشتر ایرانیـان بـه تزئین لباسها فنجانهای مجلسی، آبخوری و کوزهها با سنگهای قیمتی ؛علاقه بسیـاری نشان مـیدادند. درون این دوره، جواهرات گران تر و ساخت آنـها تخصصی تر شد.
قاجار جواهرات مربوط بـه این دوره، شدت تحت تاثیر طرحها، نقش و نگارهای غربی بودند. یکی از ویژگیهای جواهرات این دوره، مـینا کاری قطعات طلا و تزیین آن با سنگهای رنگی است. درون قرن نوزدهم، سنتهای اصیل و بومـی بـه دلیل نفوذ اروپاییـان کمرنگ تر شدند، اما طرهای سنتی اقوام کرد، همچنان باقی ماندند. درون اواخر دوره قاجار و در قرن بیستم، جواهرات، بدلی و تکراری شدند مدلهای خارجی، بـه گونـهای کپی مـیشدند کـه طرحهای ایرانی، نفوذ کمـی بر روی آنـها داشتند. غرب گرایی ناصحیح درون جامعه، بـه صورت مد و پیروی از طرح و نقشهای غربی درون این دوره آغاز شد.
سنتهای قبیلهای درون ایران، بخشی از جاهرات، توسط قبایل استفاده مـیشد، مردمـی کـه گسته وسیعی از مدلهای سنتی را با نفوذ پر قدرت درون بین خود حفظ کردهاند. ای مدلها غنی، زیبا و بسیـار متنوع درون طرح و موثر درون زنده نگاه داشتن مدلها باستانی هستند. زنان قبیلهای با سلیقههای متوع و در موقعیتهای مختلف اجتماعی، از جواهرات هلالی شکل، گلابی مانند و قلبی شکل و همچنین انواع سنجاقها، کلیپسها و سایر جواهرات کوچک استفاده مـیکنند. درون کردستان نیز جواهرات طرحها و شکلهایی بسیـار متنوع دارند. برخی طرحهای سمبلیک درون بین کردها رواج دارد. سنگ درون بین کردها محبوبیت قابل توجهی ندارد؛ اما سکه و مـهرهای کوچک، بسیـار پر طرفدار هستند. درون تصویر بالا جواهرات مورد استفاده کردها نشان داده شده است. نکته قابل توجه درون مورد جواهرات قبیلهای این هست که: این جواهرات، سالهای طولانی، هویت ممتاز و دست نخورده خود را دربرابر سلیقههای متنوع و زودگذر شـهری حفظ کردهاند. همانطور کـه مردم قومـی و قبیلهای ویژگیهای خاص خود را درون طی قرنها نگاه داشتهاند.[۲]
خواص سنگهای قیمتی
جواهرات و سنگها اشعه و حرارت کیـهانی را جذب نموده، سپس طبق خواص خود، پرتو و اشعه را بـه هالهها و چاکراهای فرد منعکرده و به شخص نیرو مـیبخشد. سنگها و جواهرات دارای - خواص مغناطیسی - خواص طبی - خواص سحری مـیباشد و باید دقیقا این خواص را شناخته و در رابطه با طبع و مزاج و عنصر خود و همـینطور برج و ستاره خود، سنگها و جواهرات را انتخاب و از آن استفاده نمائیم.
امروزه هر چند موارد استفاده از این سنگها بـه این شکل معمول و شناخته شده نیست ولی گاهی درون گوشـههایی از جهان شاهد استفاده از سنگها بـه عنوان داروهای تدریجی مـیباشیم. حتی افرادی کـه به این گونـه درمانها معتقد نیستند اگر یکی از این سنگها را درون اختیـار داشته باشند و بر روی بدن یـا درون اتاق خود قرار دهند متوجه نیروهای مثبت آن خواهند شد. هر چند با صراحت اعلام مـیکنیم کـه این سنگها هرگز جایگزین علم پزشکی نمـیشوند ولی بسیـار سودمندند. بسیـاری از مدیتورها به منظور انجام عمل مدیتیشن از نوعی کریستال خاص کـه سرشار ازسنگ سیلیس هست استفاده مـیکنند. این ترکیب بـه مـیزان فراوانی درون شنهای کویر لوت ایران یـافت مـیشود کـه از هند و بسیـاری از کشورهای اروپایی به منظور داشتن آن بـه ایران مسافرت مـیکنند. کلید اصلی درمان، کشف طبیعت بیماری و درک علت یـا علل اصلی بیماری مـیباشد ضروری هست که ابتدا ریشـه و طبیعت بیماری را کشف نمائیم. بیماریها معمولا نشات گرفته از نگرانی یـا استرسهای درونی هست کشمکش مـیان روح و شخصیت فرد، موجب بهم خوردن تعادل و ایجاد عدم هماهنگی درون اعضای بدن مـیشود مـهمترین بخش درمان، آگاهی افراد، پیشگیری و درک علت بیماری است. چنانچه فرد به منظور روح و جسم خود اهمـیت ویژه قائل شود و روح و روان خود را تقویت کند مـیتوان گفت کـه بیشتر امراض را از خود دور کرده و زندگی سالم و پر نشاطی خواهد داشت. وقتی روح خسته و بی نشاط باشد امراض و بیماریها بـه سراغ فرد آمده و او را از پای درون مـیآورد. درون این بین به منظور نشاط و تقویت روح، سنگها و جواهرات نقش ویژه و ارزندهای ایفا مـیکنند. کافی هست که از خواص درمانی سنگها مطلع و آگاه باشیم. امراض و بیماریـهای روحی، روانی و درونی بـه راحتی و بدون نیـاز بـه داروهای شیمـیایی قابل پیشگیری و درمان هستند. گذشته از زیبایی ظاهری سنگها از نظر شکل و رنگ طبیعی آن کـه آرامش خاصی بـه افراد مـیدهد، استفاده مداوم از آنـها درون پیشگیری و درمان بیماری، با توجه بـه انرژیهای نـهفته درون درون سنگها و جواهرات انسان را قوی مـیکند ودر برابر بیماریها و مشکلات مقاوم مـیسازد. همـیشـه افرادی کـه در برابر مشکلات و ناراحتیـها مقاومت و پایداری مـیکنند نیـازمند یک نیروی پشتیبان و تقویت کننده هستند که تا بتوانند بـه آنـها غلبه و خود را پیروز معرفی کنند کـه در این مـیان سنگها (مواد معدنی) مـیتوانند کمک شایـانی بـه افراد ند و سلولهای ضعیف را کـه بر اثر مقاومت بیش از حد درون حال از بین رفتن هستند تقویت کرده و موجب تجدید حیـات آنـها مـی گرداند. کافی هست که بـه قدرت اعجاز آمـیز سنگها درون زمـینـه درمان پی ببریم: وقتی روح فردی با مشکلات دست بـه گریبان شد و نتوانست بـه آنـها غلبه کند آزرده مـیشود و انرژی و امواج نامطبوع (یـا منفی) منتشر مـیکند کـه همـین امر درون برخوردها و رویـا رو شدن با دیگران موجبات ناخشنودی دیگران را فراهم مـیسازد و انرژی منفی ناخواسته بـه دیگران منتقل شده و شادی را از محیط اطراف خود مـیگیرد. بطور مثال چنانچه درون بین چند نفر، یکی از آنـها شاد و خندهرو باشد انرژی مثبت خود را بـه دیگران مـیدهد. وقتی دقت کنید مـیبینید کـه تمامـی آن جمع بخودی خود درحال خندیدن و شادی هستند (جشنـها و عروسیها) و بالع(مراسم عزاداری و سوگواری).[۳]
فهرستی از گوهرها، جواهرات و سنگهای قیمتی:
نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
[سوف تجد كل ما تریده هنا أیضًا - مطالب آذر 1392 طرهای درویش دوزی]